Kanony Euzebiusza

Wydanie i rękopiśmienna tradycja


Euzebiusz z Cezarei opracował osobisty uporządkowanie odniesień na w charakterze mucha w smole przed powstaniem stosowanego w naszych czasach podziału ksiąg Pisma Świętego na rozdziały i wiersze. Powód, na przedmiot którego stworzył kanony, został przezeń wyjaśniony w liście do Karpiana. w rezultacie tego, w licznych rękopisach Ewangelii list ten zamieszczany był na pierwszych kartach w charakterze instrukcji, w odpowiedzi na sposobu korzystania z kanonów. Euzebiusz napisał, iż wykorzystał w charakterze punktu wyjścia Harmonię czterech Ewangelii[6], zestawioną przez Ammoniusza z Aleksandrii[7], kto zestawił paralelnie fragmenty Ewangelii Mateusza z odpowiadającymi im fragmenty pozostałych Ewangelii. poniżej czym rozkład ewangelicznego tekstu konserwowany został tylko na przedmiot Mateusza, teksty pozostałych Ewangelistów porządkowane dawny podług Ewangelii Mateusza. Na dodatek, treść pozostałych Ewangelii, nie był przedstawiany w pełni, tudzież tylko w tej mierze, w jakiej odnajdywał pan paralele tuż przy Mateusza. Euzebiusz postanowił zaplanować uporządkowanie odniesień do paralelnych miejsc w taki sposób, aby nie przekroczyć całości tekstu pozostałych Ewangelii, tudzież naraz dopomóc czytelnikowi w odnalezieniu tekstów paralelnych pozostałych Ewangelistów. Euzebiusz, opracowując swoje kanony, wykorzystał perykopy Ammoniusza, modyfikując je poniżej tym nieco, wszelako jednak przyjęty przez Euzebiusza rozdział perykop otrzymał nazwę Sekcje Ammoniusza.

System kanonów Euzebiusza szybko sobie zdobył powszechne wzięcie i zastosowanie. Zastosowany został w czterech spośród pięciu najważniejszych kodeksach majuskułowych Nowego Testamentu w języku greckim. Występuje on, przede wszystkim, w Kodeksie Synajskim[8], Kodeksie Aleksandryjskim, Kodeksie Efrema i w Kodeksie Bezy, nie występuje natomiast w Kodeksie Watykańskim. Tablice, które drzewiej należały do tych kodeksów, zostały utracone, jednak odniesienia na marginesach ewangelicznego tekstu wskazują na ich pierwotną obecność.

początek listu św. Hieronima do papieża Damazego z zawierającego cztery Ewangelie Kodeksu Beneventanus, wiek VIII, British Library, London (Add. MS 5463)

W końcu IV wieku Hieronim wykorzystał kanony Euzebiusza w zrewidowanym przekładzie łacińskich Ewangelii i w taki maniera weszły one do Wulgaty. W licznych łacińskich rękopisach Ewangelii przytaczany jest napisany w 383 roku list Hieronima do papieża Damazego, w którym wyjaśnia przyczyny przygotowania tekstu oraz, pośród innymi, styl i obiekt wykorzystania kanonów Euzebiusza. w tej chwili od czasu tej chwili kanony Euzebiusza uzyskały szerokie zastosowanie w łacińskich rękopisach Ewangelii. znajdować się może, takim rękopisem posłużył się uprzednio Augustyn poniżej pisaniu traktatu «O zgodności Ewangelistów»[9]. Ponadto, kanony występują w rękopisach przekładu czterech Ewangelii na język syryjski, koptyjski, gocki, ormiański i inne języki, włącznie ze staro-cerkiewno-słowiańskim (zob., rękopis №70 początek XVII wieku ze zbiorów biblioteki Świętej Trójcy Siergiewnoj Ławry).